Ik woon bij het station van Berchem en daar zie ik ze weleens: groepen gepensioneerden die verzamelen blazen om een tentoonstelling te bezoeken, of een voorstelling bij te wonen, of een stad te verkennen. De stemming is altijd opperbest. Grote hartelijkheid bij de begroetingen, geïnformeer naar kinderen en kleinkinderen, en naar de gezondheid natuurlijk, en het vaste voornemen er weer een leuke dag van te maken. Gulle porties energie en levenslust hangen in de lucht. Met zijn allen ertegenaan, want van thuis blijven zitten wordt een mens chagrijnig. Dat klopt.
Uitstapjes met de klas
Als je oud bent, word je weer jong: je organiseert schoolreisjes en uitstapjes met de klas, alleen bepaal jij nu wie er bij je in de klas zit. Wanneer ik voorbij zo’n uitgelaten bende loop, versnel ik mijn pas om aan te geven: ik zit nog volop in het beroepsleven; ik heb haast. Tegelijkertijd is er de vraag: zal ik over een aantal jaar in zo’n groepje staan? En dan ga ik tellen. Als ik het tot mijn 65ste ‘rek’, heb ik nog acht jaar en zeven maanden voor de boeg. Als schrijver kun je aan de slag blijven, maar het doceren is dan – tenzij de wet inderdaad verandert – definitief achter de rug. In plaats van kennis door te geven, moet je zelf opnieuw gaan luisteren. Lezingen, workshops en cursussen worden vooral door de actieve gepensioneerde bijgewoond. Een mens moet zijn plaats kennen. De plaats van de gepensioneerde is in het publiek.
Seniorenkalender
Tussen 55 en 60 werkt nog iets meer dan de helft van alle Belgen. Drieënvijftig procent om precies te zijn. Tussen 60 en 65 zijn dat er nog twintig procent. Twintig! Als ik die cijfers lees, denk ik: ik ben oud. Ik moet gaan rusten. Uitbollen. Het kalmer aan doen. Ik weet ook wel dat 56 met geen enkele maatstaf jong kan worden genoemd, maar ik voel me niet oud. Ik voel me geen dag ouder dan toen ik pakweg vijfentwintig was. Dikwijls betrap ik me erop dat ik over mezelf in termen van ‘jong’ denk. Vervolgens corrigeer ik mezelf streng. Of word ik gecorrigeerd, zoals met het cadeautje dat het district Berchem voor mijn 56ste verjaardag stuurde: de seniorenkalender!
Een kleine enquête onder leeftijdgenoten toont dat mijn rooskleurig zelfbeeld niet uitzonderlijk is. Blijkbaar is de mens een wezen dat in ontkenning leeft. Ik vermoed dat een tachtigjarige zich ook nog ‘jong’ kan voelen. In mijn hoofd staat ‘gepensioneerd’ gelijk aan ‘oud’. Misschien moet ik dat dringend eens anders bekijken.
Wat doen ze?
Wat doen al die zich jong voelende, actieve gepensioneerden? Wat doen ze wanneer ze niet samen tentoonstellingen bezoeken en voorstellingen bijwonen? Wanneer ze zich niet laten gidsen door de een of andere stad? Of niet samen gaan zwemmen of aan yoga doen? Ik kan me perfect voorstellen dat er een heleboel jobs zijn waarvan je op een bepaald moment denkt: nu heb ik het wel gehad. En dat je opgelucht bent dat je met pensioen kunt gaan. Tegelijkertijd gaat er zoveel kennis en ervaring verloren. Is dat geen zonde? Gepensioneerden worden opnieuw behandeld als kinderen. Ze tellen niet meer echt mee. Het is opnieuw speeltijd. Dat kan best prettig zijn, maar het is ook wel bizar als je bedenkt dat het gaat over een groep met massa’s ervaring. Kan een maatschappij zich dat eigenlijk veroorloven? Die vraag wordt niet gesteld. Alle heil wordt bij jonge mensen gezocht. Naar hun ideeën, hun creativiteit, hun obsessies gaat alle aandacht. Op hen zijn de schijnwerpers gericht.
Mond houden
Ik begin te vermoeden dat de kunst van het gepensioneerd zijn erin bestaat je mond te houden. Dikwijls zal je het allemaal veel beter weten, maar je zwijgt want je weet dat naar die ‘oude zeur’ toch niet geluisterd wordt. ‘Ze moeten het zelf ondervinden!’ Dat hoor je oudere mensen vaak zeggen over jongeren. En het is waar. Iedere generatie moet opnieuw het wiel uitvinden. En het warm water. Als oudere kijk je met een glimlach toe. Of met een licht hoofdschudden. Misschien kan ik maar beter nu al beginnen met oefenen.
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels - mod
26/01/2012 om 18:38
Volledig mee eens. En is het ook niet zo dat, naarmate men zelf ouder wordt, men ouderen enorm gaat appreciëren. Ouder zijn is het synoniem van ervaring. Levenservaring. Vaak is het onze eigen schuld dat we reageren met: “ze, de jongeren, zullen het wel zelf ondervinden”. Maar ook daar geldt , spreken is zilver en zwijgen is goud dus…..
26/01/2012 om 22:30
Akkoord, maar ik vind dat men te veel levenservaring van ouderen laat verloren gaan voor de maatschappij. Men zou veel meer van hun ervaring kunnen opsteken door ze meer in te zetten als raadgevers in bvb. allerlei adviesraden commissies, werkgroepen, … en ook om jongeren met raad en daad te helpen op de werkvloer i.p.v. ze veel te vroeg met pensioen of brugpensioen te laten vertrekken, terwijl ze misschien nog halftime of enkele uren per week kunnen werken. Ik denk dat hierover opnieuw moet worden nagedacht.
26/01/2012 om 22:38
Lieve Kristien,
Meer dan tien jaar geleden zaten we samen in de tuin van ” ‘t Durmedal” en is me het beeld van Herman bijgebleven hoe die meneer van een goed geserveerde ” Duvel” kon genieten. Ik ben momenteel een zeventiger en ben nooit in mijn leven zo actief geweest als
nu, hoewel ik na mijn pensionering al heel wat fysiek leed meegemaakt heb. Net zoals jij voel ik me nog een twintiger en ik ben het met je eens dat we heel wat kunnen doen en niet afgeschreven zijn. Wat mij betreft: Ik startte een toneelvereniging. Ik ga tachtigers intervieuwen voor ” Tachtig is prachtig” (sedert 1990). Geloof me een echte openbaring! Iedere morgen ga ik zwemmen en stel mijn vaardigheden ten dienste van de kinderen die met hun school komen leren zwemmen, Ik ben bezig met heemkunde. Tot nu toe heb ik nog geen tijd om met mijn ” soortgenoten” met een autocar een of ander pretpark, bedrijf of weverij te bezoeken. Ik weet dat ik nog steeds een nuttige bijdrage lever aan mijn omgeving. Ik geniet ervan en ben zeer gelukkig dat niets meer moet.
27/01/2012 om 12:03
Oud worden geeft nieuwe mogelijkheden , je hoeft ze enkel te grijpen.en er is geen tekort aan aanbod op de markt .
Bepaal je prioriteiten, leef bewuster dan voorheen, en sta niet 100% ten dienste van je kinderen
Leef meer mee met je partner, voorheen was er vaak te weinig tijd .Plan je tijd want nu verloopt de tijd nog sneller.
Keep fit , blijf sportief , en blijf intellectueel heel aktief.Think positif, en wes leuk voor de anderen je hebt nog weinig te verliezen op de retour van je leven.
Zie dat je wel wat spaargeld op de bank hebt , want je hebt ook meer tijd voor verteer.
Geen zorg Kristien, het lukt je zeker
27/01/2012 om 17:53
for ever young. was het maar waar. toch ben ik als gepensioneerde niet te vinden in het publiek. Ik ga niet enkel luisteren maar ik doe mee in het debat. ik geef als vrijwilliger voor een dienstencentrum cursussen van 10 weken in westerse filosofie. nu loopt een cursus van 10 weken wereldliteratuur. Nee ik ben geen gediplomeerde docent filosofie of letterkunde maar iemand die doelbewust heel zijn leven van zijn 17de tot nu aan zichzelf bleef werken en na zijn beroepsloopbaan nog doelbewust nog een jaar unif meepikte. aan gidsenbeurten en bejaardenkransjes heb ik geen boodschap. Ik heb nog een massa passies die mij laten leven na mijn drukke beroepsbezigheden uit een vorig leven. Nu kan ik schrijven, gedichten schrijven, bloggen, voor mijn vele windhonden zorgen, aan mijn website werken, films over onze honden monteren, als vrijwilliger doorgeven wat ik goed kan, een handje helpen in het huishouden. for ever young zal ik niet zijn en dat hoeft voor mij niet echt zolang ik maar niet in de kudde gelukkig moet meelopen of eenzaam een kaartje moet leggen op woensdagnamiddag.
28/01/2012 om 16:07
Je kan ook de wereld rondreizen. Van zolang je maar een rekening hebt in België komt je pensioen op die rekening toe.
Koppel dat aan een credit-card en verruim je wereldbeeld dat tot nog toe bestond uit opstaan, naar de VRT-luisteren waar men tien keer per dag “Ons Land” en “België” vermeldt om je in te peperen dat België het centrum van de wereld is, hoe goed het hier is en hoe slecht het in dat “buitenland”is. Dan wat muziek voor huismoeders en dan hop begeleiding van de VRT om terug naar huis in de file te staan.
Nog wat VRT-nieuws slikken over “ons land” en het “buitenland” en slapen gaan. Wat een leven. Daarna schildert de VRT een beeld wat men als Jan Modaal hoort te doen als men oud is/met pensioen.
Gelukkig heb ik al wat afgereisd en weet ik beter.
Verruim dus je blik voor het te laat is.
In sommige landen kan je met je pensioen al heel wat kopen.
29/01/2012 om 22:37
Prachtige, kernachtige column die een kritische gedachte weergeeft die ik mij ook al heb gevormd. Oudere mensen zijn vaak niet alleen de mensen met de meeste ervaring en een zekere gemoedsrust, die weten wanneer het tijd is om te panikeren, en dat is bijna nooit, maar ook de mensen die de meeste wijsheid hebben vergaard. En dat is een heel mooi en zinvol, nuttig iets, een zwaar onderschatte waarde in deze yuppietijden. Misschien toch weer een gelegenheid om het eens over de grenzen te gaan bekijken: in de dorpen in Afrika leeft er nog een andere geest, niet gecentreerd rond de volatiele energie en de obsessies, inderdaad, van de jongere generaties. Daar luistert men nog (nog zo een vergeten kunst!) naar de ouderen, de wijzen, en met ontzag (nog zo een vergeten maar centraal concept in mijn mensvisie!). Ik nodig iedereen uit eens een eucharistieviering en aansluitende receptie te komen bij wonen bij ons, in de UPIC parochie. Zoveel schoonheid, natuurlijke vrede, ouderliefde, gezonde rustige babies, respect voor de priesters, die zelf goed prediken… en dat ook juist dankzij de grote percentages Kameroenezen en Nigerianen in onze gemeenschap. Justus Lipsiuscollege, Minderbroedersstraat 15, Leuven, om 10 u 30 op zondag. Het is tijd dat Vlamingen eens de tijd nemen stil te staan bij de aard van de Afrikaan. Hij en zij is een goudmijn in een chocolade-kleurtje.
05/02/2012 om 00:01
Beste Kristien,
Ik ben 67 en stilaan aan het uitbollen wat werken betreft. Om de periode naar volledig “op rust” ( foei wat een uitdrukking !) te overlappen ben ik spaans gaan studeren en lees ik nu toch al aardig wat romans in de taal van Cervantes. Elke dag doe ik nieuwe ontdekkingen. De taal en geschiedenis van de hispano-hablande is zo rijk dat ik tijd tekort kom.
Niet getreurd. Het leven begint opnieuw bij elke nieuwe uitdaging.
Groetjes en nog veel plezier daar in Berchem !